السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
76
سيره معصومان ( فارسي )
سقايت و خدمتگزارى آن حضرت را بر عهده داشت « 36 » . ابو جعفر طوسى گويد : ابراهيم بن ادهم و مالك بن دينار از غلامان امام صادق ( ع ) بودند . ابن حجر در صواعق مىنويسد : امامان بزرگى مانند يحيى بن سعيد ، ابن جريح ، مالك ، سفيان عينيه ، سفيان ثورى ، ابو حنيفه ، شعبه و ايوب سختيانى از امام صادق ( ع ) روايت كردهاند . در كتاب النصائح الكافية آمده است : مؤلفان صحاح سته جز بخارى در كتاب خود به امام جعفر صادق ( ع ) استناد كردهاند . البته پيش از اين منابع اخذ روايت بخارى از افرادى مانند مروان بن حكم و عمران بن حطان و حريز بن عثمان رحبى را نقل كرديم . مروان بن حكم كسى بود كه به حسن بن على ( ع ) گفت : شما اهل بيت نفرينشدگانيد . و عمران بن حطان خارجى گويندهء همان ابيات معروفى است كه طى آنها ابن ملجم را ستود و على بن ابى طالب ( ع ) را به باد ناسزا گرفت . و حريز بن عثمان رحبى همان كسى است كه بنا به نقل مؤلف تهذيب ، به على ( ع ) دشنام و ناسزا مىگفت . آنگاه مؤلف النصائح الكافية گويد : نمونهء چنين رواياتى بسيارند اما نام اين سه تن به عنوان نمونه ذكر گرديد تا معلوم شود راويان صحيح بخارى ، كه آن را صحيحترين كتاب حديث مىدانند ، از سنخ چه كسانىاند . وى سپس اشعارى هم در اين باره سروده است . . . فرزندان امام صادق ( ع ) كه از وى روايت كردهاند حافظ عبد العزيز بن اخضر جنابذى در كتاب خود موسوم به معالم العترة الطاهره نوشته است : روايت شده كه از فرزندان امام صادق ( ع ) ، موسى ، محمد ، اسماعيل و اسحاق از آن حضرت روايت مىكردهاند . آنگاه وى از هر يك از آنها حديثى نقل كرده است . موسى بن جعفر از پدرش جعفر بن محمد از پدرش از جدش على بن ابى طالب نقل كرده است كه : پيامبر ( ص ) دست حسن و حسين را بگرفت و سپس فرمود : هر كس مرا دوست بدارد و اين دو و پدر و مادرشان را نيز دوست بدارد ؛ در روز قيامت در مكان و جايگاه من همراهم خواهد بود . محمد بن جعفر از پدرش جعفر بن محمد از پدرش از جدش از جابر نقل كرده است كه :
--> ( 36 ) در كتاب مجالس المؤمنين آمده است كه امام صادق ( ع ) در سال 148 هجرى و ابو يزيد بسطامى در 261 هجرى به درود حيات گفتهاند . چنان كه ملاحظه مىشود ميان اين دو تاريخ چيزى در حدود 113 سال فاصله است و حال آنكه گفتهاند ابو يزيد بيش از هشتاد سال عمر نكرده مىتوان با استناد به قول معجم البلدان ميان اين دو قول را چنين جمع كرد كه دو نفر به اسم با يزيد بودهاند يكى بزرگتر و ديگرى كوچكتر و آن كه امام صادق ( ع ) را خدمت مىكرده با يزيد اكبر و آن كه در سال 261 هجرى وفات يافته ، با يزيد اصغر بوده است . ( مؤلف ) .